پرویز شاپور

• در بخش هنرمند
• Wed, 28 Jan 2026 09:00:16 +0330
• توسط ایران کارتون
• 242 بازدید
• 1 برچسب

• 

  • بازدید

  • اثر هنری

  •  
  •  
  •  
  •  

  هنرمند

  بیوگرافی

  پرویز شاپور نویسنده، هنرمند و طنزپرداز خلاق ایرانی است که بیش از هر چیز به‌عنوان خالق «کاریکلماتور» شناخته می‌شود؛ قالبی نوآورانه در ادبیات معاصر ایران که در مرز میان کلمه، تصویر و طنز شکل گرفت و تأثیری ماندگار بر زبان و ذهن مخاطب ایرانی گذاشت.

  او در ۵ خرداد ۱۳۰۳ در شهر قم متولد شد. تحصیلات خود را در تهران به پایان رساند و در رشته اقتصاد موفق به دریافت مدرک کارشناسی شد. شاپور سال‌ها در وزارت دارایی در تهران و اهواز مشغول به کار بود، اما فعالیت ادبی و هنری همواره بخش اصلی هویت او را شکل می‌داد.

  پرویز شاپور در سال ۱۳۲۹ با فروغ فرخزاد، شاعر برجسته معاصر، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج پسری به نام کامیار بود. این زندگی مشترک چندان پایدار نماند و پس از جدایی، شاپور سرپرستی فرزندش را بر عهده گرفت. با وجود جدایی، نام شاپور همواره در تاریخ ادبیات معاصر ایران در کنار فروغ فرخزاد باقی مانده است.

  فعالیت جدی ادبی شاپور از دهه ۱۳۳۰ آغاز شد. نوشته‌های کوتاه، موجز و طنزآمیز او ابتدا در مجله توفیق و سپس در مجله خوشه منتشر شد. احمد شاملو نخستین کسی بود که این نوشته‌ها را «کاریکلماتور» نامید؛ ترکیبی خلاقانه از «کاریکاتور» و «کلمه». کاریکلماتورهای شاپور جمله‌هایی کوتاه، شاعرانه، طنزآلود و در عین حال فلسفی بودند که مانند یک طرح کاریکاتوری، با کمترین کلمات بیشترین معنا را منتقل می‌کردند.

  کار شاپور نه متکی بر شوخی‌های رایج بود و نه بر روایت‌های مستقیم؛ بلکه بر نگاه، ایجاز، تخیل و جابه‌جایی ظریف معنا استوار بود. او با حذف توضیح اضافی، مخاطب را وادار به مکث، کشف و مشارکت ذهنی می‌کرد. همین ویژگی باعث شد کاریکلماتور به‌عنوان ژانری مستقل و تأثیرگذار در ادبیات فارسی تثبیت شود.

  آثار پرویز شاپور در قالب کتاب‌های متعدد منتشر شده و نسل‌های بعدی نویسندگان، طنزپردازان و کارتونیست‌ها از زبان و نگاه او تأثیر گرفته‌اند. نوشته‌های او همچنان تازه، زنده و قابل خواندن‌اند؛ گویی زمان در برابر سادگی هوشمندانه آن‌ها عقب‌نشینی کرده است.

  پرویز شاپور در ۱۵ مرداد ۱۳۷۸ درگذشت.
  او نه‌فقط یک طنزپرداز، بلکه معمار زبانی تازه در ادبیات فارسی بود؛ هنرمندی که نشان داد یک جمله کوتاه هم می‌تواند مثل یک کاریکاتور، جهان را کمی جابه‌جا کند.
  
  

   

  Parviz Shapour (May 27, 1924 – August 6, 1999) was a celebrated Iranian writer, artist, and cultural figure best known as the creator of Carikalamator, a distinctive literary form blending wordplay with caricature. His innovative work has left an enduring mark on modern Iranian literature and humor.

  Shapour was born on May 27, 1924 in Qom, Iran. He completed his early education in Tehran and went on to study economics, earning a bachelor’s degree before beginning his professional career in finance at the Ministry of Finance in Tehran and Ahvaz.

  In 1950, Shapour married the renowned Iranian poet Forough Farrokhzad; their union produced a son named Kamyar. The couple later separated and divorced, after which Shapour raised Kamyar with the support of his family.

  Shapour began publishing his writings in the late 1950s. His work first appeared regularly in the Towfiq magazine — a leading satirical publication of the time — and later in Khoosheh magazine, where his short, witty sentences were labeled “word-caricatures” by celebrated poet and editor Ahmad Shamlou. These concise, poetic, and humorous lines became hugely popular with readers and define Shapour’s signature style.

  The term Carikalamator itself — combining the words “caricature” and “word” — was coined to describe Shapour’s inventive textual sketches that function like cartoons in language rather than images. His writings have since been published in multiple volumes, and his influence helped establish this genre as a recognized form of creative expression in Iranian literature.

  Beyond his literary output, Shapour was also a designer and artist. His unique blend of visual and verbal creativity appeared in various books and exhibitions, reflecting both playful imagination and sharp insight into daily life and human nature.

  Shapour continued to write and publish throughout his life, producing work that combined humor, reflection, and poetic brevity. He passed away on August 6, 1999, leaving behind a legacy as one of Iran’s most original thinkers and writers.

  Legacy: Today, Parviz Shapour is widely credited as the father of Carikalamator — a creative form that bridges literature and visual humor. His writings continue to be celebrated for their wit, depth, and linguistic artistry.

آثار (21)